Ciekawostki..
Czy wiesz, że:
Nazwa języka pochodzi od pseudonimu Ludwika Zamenhofa - „Doktor Esperanto“, którego użył prezentując swoją pierwszą książkę.
*
Ludwik Zamenhof zrzekł się swoich praw autorskich do Esperanto po wydaniu swojej pierwszej książki ponieważ chciał, aby język trwał jako żywy i należał do wszystkich ludzi.
*
7 sierpnia 1927 r. na drewnianym domu, w którym urodził się Ludwik Zamenhof staraniem esperantystów i na koszt samorzadu miasta Białegostoku umieszczono tablicę pamiątkową.
*
Światowy Związek Esperantystów założył Hektor Hodler w roku 1908.
*
Czy wiesz, że ojciec Ludwika Zamenhofa spalił zeszyt z pierwszą wersją języka Esperanto o nazwie „Lingwe Uniwersala“ ponieważ chciał, aby jego syn zajmował się wyłącznie studiami?
*
Pierwsz Światowy Kongres Esperanto odbył sie w dniach 5-12 sierpnia 1905 r. we francuskiej miejscowości Boulogne-sur-Mer. Wzięło w nim udział 688 uczestników z 20 krajów.
*
Wszystkie rzeczowniki w języku Esperanto maja końcówkę „o“. Litera „j“ dodana jako ostatnia wskazuje na liczbę mnogą : vorto („słowo“) – vortoj („słowa“)
*
Ludwik Zamenhof urodził sie 15 grudnia 1859 w Białymstoku.
*
Każde słowo w języku Esperanto wymawia się tak, jak zostało napisane.
*
Biuro Światowego Związku Esperantystów (UEA) i Światowej Organizacji Młodych Esperantystów (TEJO) mieści sie w Rotterdamie.
*
Najbogatsza strona w sieci do nauki Esperanto ma adres http://www.lernu.net.
*
W roku 2009 w Białymstoku spotkają się esperantysci nie tylko po to, aby uczestniczyć w Światowym Kongresie lecz również po to, aby świętować jubileusz: upłynęło 150 lat od dnia narodzin Ludwika Zamenhofa
*
Największą imprezą esperancką jest Światowy Kongres Esperanto.
*
Największą międzynarodową organizacją esperancką jest Światowy Związek Esperantystów, który ma członków w 117 krajach.
*
Światowy Żwiązek Esperantystów reprezentuje ruch esperancki przed różnymi instytucjami, jak: ONZ, UNESCO, Rada Europy, itp.
*
W roku 1954 Generalne Zgromadzenie UNESCO uznało publicznie, że cele Esperanto sę zbieżne z celami i ideami UNESCO oraz rozpoczęło oficjalne konsultacje pomiędzy UNESCO a Światowym Żwiązkiem Esperantystów.
*
Ludwik Zamenhof znał wiele języków: oprócz hebrajskiego dobrze mówił po rosyjsku, polsku, niemiecku, francusku, angielsku. Interesował się łaciną i starą greką. Uczył się włoskiego i litewskiego. Już po ogłoszeniu zasad Esperanto uczył sie hiszpańskiego i kilku innych języków.
*
Zamenhof osobiście tłumaczył Stary Testament z hebrajskiego na Esperanto.
*
Kiedy L.L.Zamenhof miał 19 lat ukończył pracę nad pierwszą wersją Esperanto nazywając ją "Lingwe Uniwersala". Tej wesji języka nauczyło się kilku kolegów szkolnych Ludwika. W domu rodzinnym Zamenhofów młodzież wspólnie świętowała narodziny międzynarodowego języka.
*
Początkowo język nazywał się "Lingwe uniwersala”.
*
Esperanto nie nalezy do żadnego narodu ani kraju.
*
Harry Harrison, słynny pisarz science fiction w swoich książkach często używał Esperanto: w tym języku porozumiewali sie jego bohaterowie.
*
Rodzice Ludwika Zamenhofa mieli 9 dzieci, z których najstarszym był Ludwik.
*
L.L.Zamenhof wpadł na pomysł wspólnego języka ponieważ dostrzegał konflikty pomiędzy narodami. Jego zdaniem to brak możliwości porozumiewania był przyczyną tych konfliktów.
*
Gramatyka języka Esperanto ma 16 reguł.
*
Wiele słów esperanckich przypomina słowa z innych języków ponieważ w chwili tworzenia języka uniwersalnego Ludwik Zamenhof wybierał słowa mające podobne rdzenie w różnych językach.
*
W roku 1878 została stworzona prymitywna wersja Esperanto, nazwana przez autora "Lingwe Uniwersala".
*
Początkowo trudno było znaleźć wydawcę dla książki Ludwika Zamenhofa, ponieważ każdy obawiał się, że nie będzie na nią nabywców.
*
Pieniądze, które w posagu otrzymała żona Ludwika Zamenhofa, zostały częściowo wykorzystane do opłacenia kosztów wydania pierwszej książki.
*
Ludwik Zamenhof miał troje dzieci – syna i dwie córki.
*
Ludwik Zamenhof korespondował z esperantystami z różnych krajów.
*
Sytuacja finansowa Ludwika Zamenhofa i jego rodziny często była zła. Z tego powodu często wyjeżdżał samotnie w poszukiwaniu nowego miejsca pracy.
*
Żona Ludwika Zamenhofa – Klara zawsze towarzyszyła mężowi na Światowych Kongresach i innych esperanckich spotkaniach.
*
Słowa hymnu esperanckiego „Nadzieja” napisał Ludwik Zamenhof, a muzykę skomponował F. de Ménil.
*
Kilku francuskich esperantystów zasugerowało zmiany w regułach języka Esperanto. Zaproponowali Ludwikowi Zamenhofowi nawet pieniądze z tego tytuła. Mistrz nie zgodził się ani na zmiany ani na przyjęcie pieniędzy.
18 października 1909 król hiszpański Alfons XIII podpisał decyzję o uhonorowaniu L.L.Zamenhofa orderem Izabeli Katolickiej. Order wręczono 2 lata później w czasie Kongresu w Antwerpii.
Pierwszy pomnik został postawiony Ludwikowi Zamenhofowi jeszcze za życia w roku 1914 w Czechach..
*
10-ty Światowy Kongres Esperanto zaplanowany we Francji nie odbył sie z powodu wybuchu I wojny światowej.
*
Pierwszym na świecie „zeo” (Zamenhof-esperanto-objekto) był hiszpański
statek „Esperanto” zwodowany w 1896 r
Zbudowany na zlecenie Polski w Jugosławii w roku 1959 drobnicowiec "Zamenhof" był eksploatowany przez Polskie Linie Oceaniczne do roku 1980.
*
Zarówno Klara jak i L.L.Zamenhof byli jednym z dziewięciorga dzieci swoich rodziców.
*
L.L.Zamenhof umarł 14-go kwietnia 1917 i został pochowany na Cmentarzy Żydowskim w Warszawie.W sąsiedznim grobie, 4 lata później, spoczęła jego żona Klara.
*
Papież Jan Paweł II wspierał Esperanto.
*
W hollwoodzkim filmie "Blade: Trinity" można zobaczyć esperanckie napisy na bydynkach, drzwiach, afisze. W kilku filmowych epizodach ludzie mówia w języku Esperanto. W kolejnym epizodzie widać człowieka oglądającego film prezentowany w języku Esperanto.
*
Rok 1887 jest rokiem narodzin Esperanto. Została wtedy wydana piewsza książka w tym języku.
*
Pierwsza książka w języku Esperanto została wydana początkowo w języku rosyjskim, a po 2 tygodniach w języku polskim. W latach 1887-1891 była wydawana w kolejnych 15-tu językach.
*
"Hamlet" Szekspira był jednym z wielkich dzieł literatury, które L.L.Zamenhof przetłumaczył na Esperanto.
*
W roku 1936 rzady Portugalii, Niemiec i Japonii zakazały funkcjonowania organizacjom esperanckim. W roku 1952 o zakazie działalności esperantystów zadecydował również rząd Czechosłowacji.
*
Esperanto jest najpopularniejszym wśród języków sztucznych i jedynym z nich, który rozwija się prawie we wszystkich dziedzinach życia.
Zielona 5-ramienna gwiazda jest symbolem nadziei na wszystkich 5-ciu kontynentach. Zieleń – kolor nadziei, 5 ramion gwiazdy to 5 kontynentów.
*
W Esperanto akcent pada zawsze na przedostatnią sylabę.
*
Z inspiracji Esperanto powstało ok. 40 następnych sztucznych języków.
*
Esperantyści, którzy w czasie imprezy esperanckiej porozumiewają się między sobą w swoim języku narodowym , nazywani są krokodylami.
*
Esperantyści, którzy w czasie imprezy esperanckiej porozumiewają się między sobą w innych językach narodowych, nazywani są aligatorami.
*
Możesz napisać w Esperanto list do Św. Mikołaja. On odpowie ci również w tym języku.
*
Istnieją nie tylko dzieła literackie przetłumaczone na Esperanto lecz równiez wiele dzieł powstało jako oryginalnie napisane w Esperanto.
*
Największa encyklopedia Esperanto to PIV – Pełny Ilustrowany Słownik. Wydaje go SAT – Światowe Towarzystwo nie oparte na żadnej narodowosci. Na najnowsze wydanie składa się 1268 stron.
*
Pierwsza książka do nauki Esperanto została wydana w Warszawie 14 lipca 1887 r. Zawierała 16 głównych reguł gramatycznych i 900 rdzeni językowych.
*
Co roku, w świecie, w tygodniu najbliższym 15-go grudnia , z okazji rocznicy urodzin Ludwika Zamenhofa organizuje się Dni Zamenhofa.
*
W świecie wiele hoteli nosi nazwę „Esperanto”, np. w Chorwacji, Słowacji, Macedonii, w Niemczech. Ten niemiecki, w miescie Herzberg, jest specjalnie dostosowany do organizacji kongresów czy innych imprez na wielką skalę.
*
"Feliso" to instytucja, która zajmuje sie międzynarodowym handlem i negocjacjami oraz pomaga innym firmom, szczególnie tym małym i średnim rozpocząć działalność na skalę międzynarodową. W negocjacjach używa międzynarodowego języka Esperanto.
*
W roku 1959 Światowa Liga Esperanto przekonała holenderska Mennicę Państwową w Utrechcie do wydania monet 1, 5 , 10 i 25 stelo. Emisję rozpoczęto 28 czerwca 1960r.
*
Słynny rosyjski pisarz Lew Tołstoj bardzo wspierał ideę Esperanto. Można powiedzieć, że języka nauczył się w 3-4 godziny. Dla uhonorowania pisarza Moskiewski Klub Esperantystów nosi nazwę "Lwa Tołstoja" .
*
Między ludźmi mówiącymi w języku Esperanto są tak sławni jak noblista w dziedzinie ekonomii Reinhard Selten (1994 ), szachowy mistrz świata Zsuzsanna Polgár (1996 ) i Tivadar Soros – ojciec finansisty Georga Sorosa.
*
W belgijskim konkursie śpiewaczym na najpiękniejszą piosenkę dla dzieci zwyciężyła Nikolin’ śpiewajac esperancką piosenkę "La Bona Formiko" (Dobra mrówka”).
*
Słowo ESPERANTO znaczy „mający nadzieję“.
*
11 lipca 1919 r. zmieniono w Białymstoku nazwę ul. Zielonej, na ktorej urodził się Ludwik Zamenhof, na ulicę Zamenhofa.
*
Najwiekszy pomnik wystawiony w świecie Zamenhofowi znajduje sie w Sabadell/Hiszpania i ma wysokość 12 m.
*
Najdłuższa ulica Esperanto znajduje sie w Sao Sebastian do Cai w Brazylii. Jej długość wynosi 4 km.
*
Słynny fiński esperantysta prof. Dr. Y. Vaisala odkrył w latach 1936 i 1938 dwie asteroidy. Nazwał je „Zamenhof“ i „Esperanto“.
*
Dwie sondy kosmiczne Voyager 1 i Voyager 2, udające się w roku 1977 w kierunku systemu słonecznego, zabrały na swoim pokładzie przesłanie do istot pozaziemskich m. in. w języku Esperanto.
*
W plebiscycie na „Białostoczanina XX. w.“, organizowanym w roku 2000 przez Gazetę Wyborczą, zwyciężył Ludwik Zamenhof.
*
Największy pomnik, postawiony Zamenhofowi, znajduje sie w Białymstoku. Jest to Dziecięcy Szpital Kliniczny im. Ludwika Zamenhofa. W jego wnętrzu znajduje sie m.in. sala audytoryjna „Zamenhof”, sala konferencyjna „Esperanto” i sala do ćwiczeń dzieci wyposażona przez Bahaa-Ligo, o nazwie „Lidia Zamenhof“.
*
Ludwik Zamenhof mówił: „Wychowano mnie na idealistę. Mówiono, ze wszyscy ludzie są braćmi...“
*
Ludwik Zamenhof otrzymał m. in. ważne odznaczenia: w 1905 r. francuski order Legii Honorowej i w 1909 hiszpański order Izabeli Katolickiej (wręczony mu w r. 1911 na Kongresie w Antwerpii).
*
W czasie wizyty Ludwika Zamenhofa w r.1930 w Oksfordzie studenci wyprzęgli z karetki pocztowej konie i sami ciągnęli pojazd z Ludwikiem przez miasto.
*
Pierwszy esperancki znaczek pocztowy został wydany w r. 1926 w ZSRR.
*
Pierwszym korespondentem L. Zamenhofa w Esperanto był biskup kowieński Aleksander Dąbrowski.
*
Pierwsza esperancka gazeta została wydana w roku 1889 w Norymberdze.
*
W roku 1999 papiez Jan Paweł II otrzymał od esperantystów Medal Tolerancji.
*
Pierwsza monete esperancka wydano w r. 1912 w Szwajcarii. Nazywała sie spesmilo.
*
W roku 1908, we Francji, założono Fundację Esperanckiego Banku Czekowego.
*
W roku 1912, w Polsce, wykonano pierwszy medal z popiersiem Ludwika Zamenhofa.
*
Najsłynniejszy polski tłumacz na Esperanto nazywał się Antoni Grabowski i był z zawodu inżynierem – chemikiem.
*
1 lutego 1928 r. sekcja dramatyczna Towarzystwa Esperantystów im. Zamenhofa w Białymstoku wystawiała w tym języku w teatrze miejskim PALACE operetkę „O, ci cudzoziemcy“. Cieszyła się wielką popularnością.
*
W lutym 1928 r. sekcja dramatyczna Towarzystwa Esperantystów im. Zamenhofa w Białymstoku wystawiała w tym języku w teatrze miejskim PALACE rewię „Przed Kongresem“.
*
W maju 2008 w Białymstoku miejscowy malarz-artysta namalował na ślepej ścianie domu przy ul. Zamenhofa 26 esperancki „mural“. M.i. jest na nim Ludwik Zamenhof stojacy na balkonie i obserwujący przechodniów.
*
Redakcja esperancka Radia Polonia miała najwiecej listów od słuchaczy z wszystkich językowych redakcji i działała najdłużej w świecie. Zlikwidowano ja 15 grudnia 2006 r. Obecnie funkcjonuje na podkastach.
*
Ludwik Zamenhof to Polak, który po papieżu Janie Pawle II i Fryderyku Chopinie ma najwięcej pomników w świecie.
*
W ramach XVI edycji Galerii Zewnętrznej AMS w Poznaniu w lutym 2002 r. w kilku największych polskich miastach prezentowano wielkie afisze Pauliny Oławskiej „Czy mówisz w Esperanto?“ . Rozdano bezpłatnie 30.000 kartek pocztowych z tym samym pytaniem. Pytana przez dziennikarzy autorka powiedziała, że jej celem nie było poznanie ilości ludzi mówiących w Esperanto lecz pokazanie barier językowych. Reakcja przechodniów była bardzo pozytywna. „Wielu znajomych telefonowało z gratulacjami. Nikt nie wierzył moim odpowiedziom, że akcję zainicjowała firma, która dotad nigdy nie współpracowała z esperantystami – powiedziała P. Oławska.
*
Opery “Halka“ Stanisława Moniuszki i „Mazepa“ Juliusza Słowackiego były wystawione po esperancku w czasie 8-go Światowego Kongresu Esperanto w Krakowie w 1912 roku.
*
W roku 1913 Ludwik Zamenhof został nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla.
*
Z okazji jubileuszu: 100 –nej rocznicy utworzenia Światowego Związku Esperantystów kolejny raz zgłoszono kandydaturę Esperanto do Pokojowej Nagrody Nobla. Język dostał ponad 60 nominacji. O rezultatach dowiemy się w październiku 2008 r.
*
„Ulica Zamenhofa“ - książka - wywiad Romana Dobrzyńskiego z Ludwikiem Krzysztofem Zaleskim-. Zamenhof został przetłumaczony z Esperanto na 16 języków.
*
Kilka z listy słynnych dzieł literatury polskie, przetłumaczonych na Esperanto:
“Marta“ Elizy Orzeszkowej – tłumaczył L.L. Zamenhof ; później powieść została przetłumaczona z Esperanto na japoński,
“Heban“ Ryszarda Kapuścińskiego – tłumaczył Tomasz Chmielik
„Faraon“ Bolesława Prusa - tłumaczył Kazimierz Bein
Ř Henryka Sienkiewicza
“Quo vadis“ - tłumaczyła Lidia Zamenhof
“Novele“ - tłumaczyła Lidia Zamenhof
“Janko Muzikant“ – tłumaczył Antoni Grabowski
“Latarnik“ – tłumaczył Kazimierz Bein
“W pustyni i w puszczy”– tłumaczył Mieczysław Sygnarski
Adama Mickiewicza:
“Pan Tadeusz“ – tłumaczył Antoni Grabowski
“Pani Twardowska“ – tłumaczył Antoni Grabowski
“Improwizacja Konrada“ – tłumaczył Roman Iwo Dobrzański
„Zaczarowana dorożka“ Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego – tłumaczył Jerzy Handzlik
*
17 grudnia 2007 Ludwik Krzysztof Zaleski-Zamenhof, wnuk twórcy Esperanto, został Honorowym Obywatelem miasta Białegostoku. Gazety ogłosiły: ZAMENHOF powrócił do Białegostoku...
*W dniach 25.07-1.08.2009 w Białymstoku odbył się 94. Światowy Kongres Esperanto.
* W czasie Kongresu przy ul. Warszawskiej 19 uroczyście otwarto Centrum im. Ludwika Zamenhofa.
patrz także: