Esperanto w Białymstoku

Białystok i okolice

Józef Jan Kubala

Ruch esperancki na Białostocczyźnie świętuje swoje stulecie. Sporo wiemy już o Jakubie Szapiro- głównym działaczu do czasów drugiej wojny światowej. Chciałabym przedstawić sylwetkę innego esperantysty, nie tak zasłużonego jak J.Szapiro, ale na pewno wartego wspomnienia. Jest nim Józef Jan Kubala.

Urodził się 21.09.1896 w Dębnie w woj. krakowskim. Przed I wojną światową uczył się w gimnazjum w Bochni. W czasie wojny został zmobilizowany do armii austriackiej. W czerwcu 1916 został ranny i wzięty do niewoli. W listopadzie 1918 powrócił do kraju. Zdał egzaminy w państwowym gimnazjum w Bochni i decyzją Inspektora Kuratorium Szkolnego otrzymał nominację na nauczyciela w szkole powszechnej w Wasilkowie. Pracę rozpoczął 9.11.1921. Tutaj poznał Sabinę Dyszkiewicz, córkę felczera, radnego. 26 grudnia 1925 odbył się ich ślub. Mieli trójkę dzieci Stanisława, Czesławę i Jerzego. 1 lutego 1930 w drodze konkursu został mianowany na kierownika szkoły. Na tym stanowisku pracował nieprzerwanie do 1939 r. W międzyczasie ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty w Grudziądzu i 1.09.1930 otrzymał nominację na podporucznika rezerwy piechoty. Był wspaniałym człowiekiem, o wysokiej kulturze osobistej, aktywnie pracującym społecznie. Jak wspomina wnuczka (córka Czesławy) wiele lat po wojnie zatrzymywali ją na ulicy starsi ludzie i opowiadali o dziadku jako wspaniałym, dobrym człowieku, troszczącym się o los uczniów nauczycielu. Za swoją pracę zawodową i społeczną był nagradzany i odznaczany. Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów i na mocy upoważnienia Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w kwietniu 1929 Kuratorium Okręgu Szkolnego Warszawskiego w Warszawie przyznało mu prawo do Medalu Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości. W styczniu 1938 od Kuratorium Okręgu Szkolnego Brzeskiego w Brześciu nad Bugiem otrzymał podziękowanie za wydajną i bezinteresowną pracę oświatową na kursach dla przedpoborowych, w maju 1938 od tegoż Kuratorium Brązowy Medal za długoletnią służbę. We wrześniu 1938 otrzymał Srebrny Krzyż Zasługi od Prezydium Rady Ministrów w Warszawie. Był członkiem komitetu przyjęcia Prezydenta Rzeczypospolitej w Białymstoku.

Był też esperantystą. W Wasilkowie odbywały się kursy języka esperanto prowadzone przez Mejera Doroszko i J. J. Kubalę. W dniach 26-27 października 1929 w Białymstoku odbył się I Kongres Esperantystów Województwa Białostockiego pod protektoratem prezydenta Białegostoku Wincentego Hermanowskiego. J. J. Kubala znalazł się w prezydium Kongresu pełniąc funkcję jednego z sekretarzy. W Kongresie uczestniczyło ponad stu esperantystów z 13 miast i miasteczek województwa.

We wrześniu 1939 został zmobilizowany do pułku piechoty w Łomży. W okolicach Wilna dostał się do niewoli, a stamtąd do obozu w Kozielsku. Został zamordowany w Katyniu w r.1940. Figuruje na liście katyńskiej pod numerem 1408. W nocy z 12 na 13 kwietnia 1940 w domu rodzinnym została przeprowadzona rewizja, zabrano listy i odznaczenia J. J. Kubali, a żonę z dziećmi wywieziono na Syberię.

J. J. Kubala oraz inni mieszkańcy Wasilkowa pomordowani w Katyniu zostali uczczeni i upamiętnieni poprzez Dęby Katyńskie oraz tablicę pamiątkową na skwerze u zbiegu ulic Kościelnej i Polnej. Zostały one poświęcone 11 kwietnia 2010.

Grażyna Barszczewska-Banel

11.04.2010

pliki do pobrania:

J.J. Kubala wraz z rodziną
Uczeń Jakuba Ŝapiro, nauczyciel i propagator esperanto

patrz także:


Białystok i okolice Józef Jan Kubala Ruch esperancki na Białostocczyźnie świętuje swoje stulecie. Sporo wiemy już o Jakubie Szapiro- głównym działaczu do czasów drugiej wojny światowej. Chciałabym przedstawić sylwetkę innego esperantysty, nie tak zasłużonego jak J.Szapiro, ale na pewno wartego wspomnienia. Jest nim Józef Jan Kubala. Urodził się 21.09.1896 w Dębnie w woj. krakowskim. Przed I wojną światową uczył się w gimnazjum w Bochni. W czasie wojny został zmobilizowany do armii austriackiej. W czerwcu 1916 został ranny i wzięty do niewoli. W listopadzie 1918 powrócił do kraju. Zdał egzaminy w państwowym gimnazjum w Bochni i decyzją Inspektora Kuratorium Szkolnego otrzymał nominację na nauczyciela w szkole powszechnej w Wasilkowie. Pracę rozpoczął 9.11.1921. Tutaj poznał Sabinę Dyszkiewicz, córkę felczera, radnego. 26 grudnia 1925 odbył się ich ślub. Mieli trójkę dzieci Stanisława, Czesławę i Jerzego. 1 lutego 1930 w drodze konkursu został mianowany na kierownika szkoły. Na tym stanowisku pracował nieprzerwanie do 1939 r. W międzyczasie ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty w Grudziądzu i 1.09.1930 otrzymał nominację na podporucznika rezerwy piechoty. Był wspaniałym człowiekiem, o wysokiej kulturze osobistej, aktywnie pracującym społecznie. Jak wspomina wnuczka (córka Czesławy) wiele lat po wojnie zatrzymywali ją na ulicy starsi ludzie i opowiadali o dziadku jako wspaniałym, dobrym człowieku, troszczącym się o los uczniów nauczycielu. Za swoją pracę zawodową i społeczną był nagradzany i odznaczany. Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów i na mocy upoważnienia Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w kwietniu 1929 Kuratorium Okręgu Szkolnego Warszawskiego w Warszawie przyznało mu prawo do Medalu Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości. W styczniu 1938 od Kuratorium Okręgu Szkolnego Brzeskiego w Brześciu nad Bugiem otrzymał podziękowanie za wydajną i bezinteresowną pracę oświatową na kursach dla przedpoborowych, w maju 1938 od tegoż Kuratorium Brązowy Medal za długoletnią służbę. We wrześniu 1938 otrzymał Srebrny Krzyż Zasługi od Prezydium Rady Ministrów w Warszawie. Był członkiem komitetu przyjęcia Prezydenta Rzeczypospolitej w Białymstoku. Był też esperantystą. W Wasilkowie odbywały się kursy języka esperanto prowadzone przez Mejera Doroszko i J. J. Kubalę. W dniach 26-27 października 1929 w Białymstoku odbył się I Kongres Esperantystów Województwa Białostockiego pod protektoratem prezydenta Białegostoku Wincentego Hermanowskiego. J. J. Kubala znalazł się w prezydium Kongresu pełniąc funkcję jednego z sekretarzy. W Kongresie uczestniczyło ponad stu esperantystów z 13 miast i miasteczek województwa. We wrześniu 1939 został zmobilizowany do pułku piechoty w Łomży. W okolicach Wilna dostał się do niewoli, a stamtąd do obozu w Kozielsku. Został zamordowany w Katyniu w r.1940. Figuruje na liście katyńskiej pod numerem 1408. W nocy z 12 na 13 kwietnia 1940 w domu rodzinnym została przeprowadzona rewizja, zabrano listy i odznaczenia J. J. Kubali, a żonę z dziećmi wywieziono na Syberię. J. J. Kubala oraz inni mieszkańcy Wasilkowa pomordowani w Katyniu zostali uczczeni i upamiętnieni poprzez Dęby Katyńskie oraz tablicę pamiątkową na skwerze u zbiegu ulic Kościelnej i Polnej. Zostały one poświęcone 11 kwietnia 2010. Grażyna Barszczewska-Banel 11.04.2010 pliki do pobrania: J.J. Kubala wraz z rodziną Uczeń Jakuba Ŝapiro, nauczyciel i propagator esperanto patrz także: Esperanto w Białymstoku 1919-1939 Historia miasta Jakub Szapiro Obecny Białystok Szlaki Podlasia Wycieczka po mieście śladami L. Zamenhofa i J. Szapiro		Informacje Strona główna O stronie Kontakt Galeria fotograficzna Ciekawostki Zamenhof Fakty biograficzne Dzieło życia Białystok Zamenhofa Białystok turystyczny Wycieczka po mieście Szlaki Podlasia BTE O nas Dane kontaktowe Biuletyny Fundacja Zarząd Projekty